Είναι ενδιαφέρουσες οι πολιτικές εξελίξεις των ημερών, οι οποίες δύναται να επηρεάσουν και την εκλογική απόδοση των κομμάτων στις επικείμενες προεδρικές εκλογές. Όμως, αντί να επικεντρωθούμε μόνο στις τελευταίες εξελίξεις, ας δούμε πιο ολιστικά τα προβλήματα και τις προκλήσεις που κάθε ένα από τα κύρια κόμματα θα κληθεί να διαχειριστεί.

ΔΗΣΥ

Ας αρχίσουμε με τον Δημοκρατικό Συναγερμό που βρίσκεται αυτές τις μέρες στο μάτι του κυκλώνα καθώς δυο υψηλόβαθμα στελέχη του κατηγορούνται για βίαιες συμπεριφορές ενάντια σε γυναίκες. Πρώτα να πούμε ότι αυτό δεν είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του Συναγερμού. Φαίνεται πως υπάρχει ανοχή μεταξύ των ψηφοφόρων του σε τέτοια θέματα. Άλλωστε, ουδείς εντός του κόμματος εξεπλάγη μαθαίνοντας τις δημόσιες πλέον κατηγορίες ενάντια στα δυο συναγερμικά στελέχη. Ως εκ τούτου, δεν θεωρώ ότι οι δυο αυτές υποθέσεις θα έχουν ουσιαστική επίδραση στο εκλογικό αποτέλεσμα του κόμματος.

Εκείνο που όντως θα το επηρεάσει αρνητικά είναι η απόφαση του κόμματος να κινηθεί πιο δεξιά, προσεγγίζοντας το ΕΛΑΜ. Θυμίζουμε ότι το ΕΛΑΜ είναι παραφυάδα του ΔΗΣΥ από άποψη τόσο των στελεχών του όσο και των ψηφοφόρων του. Η πρόθεση του ΔΗΣΥ να σταματήσει να λειτουργεί ως “broad church” και η απόφαση του κόμματος να κινηθεί προς την ακροδεξιά φαίνεται με κάθε ευκαιρία, περιλαμβανομένων των θεατρινισμών στα φυλακισμένα μνήματα, της ρίψη σταμνών πάνω στις οποίες αναγράφονταν ονόματα κατεχόμενων χωριών από μπαλκόνι εθνικοφρόνων σωματείων στο Γέρι στο πλαίσιο των εορτασμών για το Πάσχα, της αναγωγής του Γρίβα ως ημίθεου που χρήζει ανθρωποθυσιών, της σκλήρυνσης θέσεων στο προσφυγικό, της ξαφνικής αποστροφής προς τη ΛΟΑΤΚΙ+ ατζέντα, και διάφορα άλλα ενίοτε σοβαρά και συχνότερα φαιδρά. Έκπληξη, δε, μου έκανε όταν άκουσα τον Χάρη Γεωργιάδη κατά τη συζήτηση του με τον Αντώνη Πολυδώρου να λέει ξεκάθαρα ότι το πρόβλημα του ΔΗΣΥ είναι ότι δεν κινήθηκε αρκούντως προς τη δεξιά.

Προσωπικά θεωρώ ότι αυτή η προσέγγιση των συναγερμικών στελεχών είναι λανθασμένη και αποτελεί κίνηση απελπισίας βλέποντας το ΕΛΑΜ να ανεβαίνει και το κόμμα τους να παραπαίει στα χέρια μιας αδύναμης ηγεσίας. Ο κόσμος βλέπει ότι η ακροδεξιά καλύπτεται από το ΕΛΑΜ. Οι άτσαλες προσπάθειες του ΔΗΣΥ να τους ανταγωνιστεί τους εκθέτουν ως ψεύτικους και επιτηδευμένους. Την ίδια ώρα αποξενώνουν την πλειοψηφία των ψηφοφόρων που βρίσκεται πιο κοντά στο κέντρο και η οποία αναζητά μια σοβαρή συντηρητική παράταξη αντίστοιχη των κεντροδεξιών σχηματισμών της Ευρώπης.

ΑΚΕΛ

Να σημειώσουμε ότι το ΑΚΕΛ έχει να ξεπεράσει μια σειρά διαδοχικών εκλογικών αποτυχιών. Το κόμμα έχει να διαχειριστεί δυο βαρίδια. Το πρώτο έχει να κάνει με αμφιβολίες σοβαρής μερίδας του πληθυσμού για τη δυνατότητα διακυβέρνησης του, κυρίως σε θέματα οικονομίας. Αυτές οι αμφιβολίες προκύπτουν από την πεποίθηση ότι η κυβέρνηση Χριστόφια απέτυχε να διαχειριστεί την κρίση που αντιμετώπιζε η Κύπρος. Δεν παίζει ιδιαίτερο ρόλο αν η πεποίθηση αυτή είναι ορθή· από τη στιγμή που θεωρείται πλέον «κοινή γνώση» από σημαντική μερίδα του πληθυσμού, το στοίχημα του ΑΚΕΛ είναι να πείσει ότι πράγματι μπορεί να αποτελέσει ελκυστική επιλογή διακυβέρνησης. Το ΑΚΕΛ κάνει έντιμες προσπάθειες να αλλάξει αυτή την εντύπωση, μέσω και μιας πολύ οργανωμένης δουλειάς στα ΜΚΔ όπου και προωθά τις θέσεις του. Το ζήτημα είναι κατά πόσο θα καταφέρει να πείσει την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος.

Το δεύτερο πρόβλημα του ΑΚΕΛ είναι η πεποίθηση ότι ως κόμμα αποτελείται από ένα κλειστό γκρουπ κομματικών στελεχών και τις οικογένειες τους. Λόγω τούτου είναι δύσκολο για άτομα της ευρύτερης αριστεράς να βιώσουν το ΑΚΕΛ ως επιλογή, καθώς νιώθουν αποκλεισμένοι από το «κλειστό» αυτό γκρουπ. Το ΑΚΕΛ από πλευράς του προέβη σε καταστατικές αλλαγές για να αλλάξει αυτή την εικόνα. Σημειώνω όμως ότι οι εν λόγω αλλαγές είναι λιγότερο ριζοσπαστικές απ’ ότι θεωρούν τα στελέχη του και απ’ ότι εκτιμώ χρειάζεται η κοινωνία. Το ΑΚΕΛ επίσης προώθησε τη δημιουργία και ενδυνάμωση του θεσμού της Κοινωνικής Συμμαχίας, και παραμένει στοίχημα για τον Στέφανο Στεφάνου κατά πόσο θα επιτύχει. Η επιτυχία της Κοινωνικής Συμμαχίας (ΚΣ) θα κριθεί από το κατά πόσο θα μπορέσει να αποτελέσει σύνολο στο οποίο θα συστρατευτεί όλος ο προοδευτικός κόσμος της Κύπρου. Εκ πρώτης όψεως, και παρότι το ψηφοδέλτιο του ΑΚΕΛ στελεχώθηκε σε μεγάλο βαθμό από άτομα προερχόμενα από την ΚΣ, αμφιβάλλω ότι η ΚΣ κατάφερε να εδραιωθεί ως συλλογικότητα που να εμπνεύσει άτομα που δεν είχαν ήδη κάποια σχέση με το ΑΚΕΛ.

ΕΛΑΜ

Το ΕΛΑΜ αποτελεί ελκυστική επιλογή για όλο και περισσότερους συμπολίτες μας. Αυτό συμβαίνει λόγω της αδυναμίας της ηγεσίας του ΔΗΣΥ να αρθρώσει σοβαρό πολιτικό λόγο, της δημιουργίας ξενοφοβικού κλίματος από τις προηγούμενες κυβερνήσεις του ΔΗΣΥ, καθώς και λόγω της απλότητας των μηνυμάτων του. Κινητήρια δύναμη της ανέλιξής του σε υπολογίσιμη εκλογική δύναμη, καθώς και δυνητικά σε ρυθμιστικό ρόλο που άλλοτε ανήκε στο ΔΗΚΟ, είναι η πεποίθηση ότι πρόκειται για αντισυστημικό κόμμα.

Καθώς, όμως, το ΕΛΑΜ, φλερτάρει με την εξουσία, τόσο θα διαβρώνεται η αντισυστημική του εικόνα που τόσο καίρια είναι στην ανέλιξή του. Ο μνηστήρας του ΕΛΑΜ είναι ο ίδιος ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ο οποίος πλέον έχει εδραιωθεί ως πρόεδρος μιας θητείας. Ο κ. Χριστοδουλίδης αντιλαμβάνεται ότι η μόνη του ελπίδα να περάσει στον δεύτερο γύρο των επόμενων προεδρικών εκλογών είναι μέσω της στήριξης, από την αρχή, του ΕΛΑΜ. Αυτό παρουσιάζεται ως δεδομένο λόγω της κατρακύλας των ποσοστών των κομμάτων της συμπολίτευσης. Ως εκ τούτου, το προεδρικό κάνει ανοίγματα στο ΕΛΑΜ, περιλαμβανομένου και της εκπροσώπησης του στο Υπουργικό· αν όχι από δεδηλωμένα στελέχη, τουλάχιστον από άτομα φίλια προς τον χώρο και ιδεολογικά συμφωνούντες, γεγονός που συγκρούεται με την εικόνα του ΕΛΑΜ ως αντισυστημικού κόμματος.

Άρα, το μεγάλο στοίχημα για το ΕΛΑΜ είναι η διατήρηση της εντύπωσης μεταξύ των εν δυνάμει υποστηρικτών του ότι είναι αντισυστημικό κόμμα. Παράλληλα, τα στελέχη του ΕΛΑΜ θα κληθούν να εκφέρουν απόψεις σε ευρύτερα θέματα και θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να περιοριστούν στη μικρή γκάμα θεμάτων στα οποία θεωρούν ότι έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα, δηλαδή στη ρατσιστική ρητορική και την αντίθεσή τους στη λύση του Κυπριακού.

ΑΛΜΑ

Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης ως κομματάρχης είναι ακόμα άγνωστη μονάδα. Τα αρχικά του βήματα δεν ήταν σπουδαία, κυρίως λόγω της συμπερίληψης προβληματικών προσωπικοτήτων στην αρχική ομάδα υποστηρικτών του, καθώς και εξαιτίας της κριτικής που δέχτηκε για την αδιαφανή διαδικασία επιλογής αυτών, αλλά και για τον τρόπο που κάποια από τα στελέχη του άγονται και φέρονται διαδικτυακά. Παρόλα αυτά, ο κ. Μιχαηλίδης πράγματι απευθύνεται στα πολιτικά ένστικτα της κοινωνίας, η οποία έχει αηδιάσει με τη διαφθορά και τη συνεπαγόμενη ατιμωρησία και ψάχνει κάποιο με καθαρά χέρια.

Δεν θεωρώ ότι η κόντρα με τον κ. Χασαπόπουλο πλήττει σημαντικά τον κ. Μιχαηλίδη και τις επιδιώξεις του, καθώς ο πρώτος προκύπτει ως πικραμένος πρώην υποστηρικτής που δυσαρεστήθηκε λόγω της μη συμπερίληψής του από τον πάλαι πότε μέντορά του.

Το στοίχημα για τον κ. Μιχαηλίδη είναι να καταφέρει να διατηρήσει το μομέντουμ που είχε στην αρχή, γεγονός που φαίνεται όλο και πιο δύσκολο, αλλά και να μην αποξενώσει κόσμο όσο ο ίδιος θα εκφέρει απόψεις πέραν των θεμάτων της διαφθοράς και δη σε σχέση με το Κυπριακό. Το ότι φαίνεται να ελκύει σημαντικά ονόματα όπως την Ειρήνη Χαραλαμπίδου και τον Δημήτρης Παπαδάκη σίγουρα λειτουργεί υπέρ του.

Άμεση Δημοκρατία

Το στοίχημα για τον κ. Παναγιώτου είναι κατά πόσο θα καταφέρει να πείσει για δεύτερη φορά την κοινωνία να τον ψηφίσει χωρίς να έχει εκφέρει ουσιαστικό πολιτικό λόγο. Την πρώτη φορά η υπόσχεση ήταν ότι θα μάθει και ότι έχει καλές προθέσεις. Η κοινωνία τον εμπιστεύτηκε και τον εξέλεξε πανηγυρικά στο Ευρωκοινοβούλιο. Τώρα επιδιώκει το ίδιο λέγοντας ότι δεν είναι παρά το μέσο δια του οποίου ο ψηφοφόρος θα αποφασίζει «αμεσοδημοκρατικά» για το μέλλον του – δηλαδή χρησιμοποιώντας την εφαρμογή που δημιούργησε η ομάδα του κ. Παναγιώτου. Άρα, λέει το επιχείρημα, δεν είναι σημαντικό τι πολιτική άποψη έχει το κόμμα ή οι υποψήφιοι, καθώς ο κόσμος θα αποφασίζει απευθείας για το μέλλον του.

Ο κ. Παναγιώτου έχει τρεις μεγάλες προκλήσεις να διαχειριστεί. Η πρώτη έχει να κάνει με τις προσωπικότητες που ελκύει μέσω της εφαρμογής του. Όλοι είδαμε την παρέλαση ατόμων με περισσές ιδιομορφίες (για να το θέσω ευγενικά) οι οποίοι σίγουρα δεν εμπνέουν την αντίληψη ότι πρόκειται για σοβαρό εγχείρημα. Η δεύτερη έχει να κάνει με τις θέσεις που θα αναπτύξει ο εν λόγω σχηματισμός. Όσο κοντεύουμε στις εκλογές θα πληθύνουν οι συνεντεύξεις, και θα είναι όλο και πιο δύσκολο να αποφεύγει να τοποθετηθεί και να παραμένει στις περιγραφές της εφαρμογής του. Η τρίτη πρόκληση έχει να κάνει με τη δυνατότητα του ίδιου να αντικρούει τις επιθέσεις των κομμάτων που αμφιβάλλουν την εντιμότητά του. Είδαμε πρόσφατα τις επιθέσεις που δέχτηκε για τη διαχείριση των κονδυλίων του Ευρωκοινοβουλίου. Τέτοιες επιθέσεις θα πληθήνουν και είναι σημαντικό για τον κ. Παναγιώτου να συνεχίσει να τις αντικρούει καθώς το «ακαταλόγιστο» που έχει όσον αφορά τον δημόσιο του λόγο, βασίζεται στην πεποίθηση της κοινωνίας ότι είναι καθαρός.

ΔΗΚΟ

Το ΔΗΚΟ σαν το επίσημο κόμμα της συμπολίτευσης φαίνεται να επηρεάζεται από τη φθορά που βιώνει η διακυβέρνηση Χριστοδουλίδη. Το ΔΗΚΟ βρίσκεται σε αρκετά δύσκολη θέση. Από τη μια, έχει εκπροσώπηση στην κυβέρνηση σε επίπεδο ατόμων, από την άλλη όμως, δεν φαίνεται να βρίσκεται στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Έτσι υπόκειται στη φθορά της κυβέρνησης χωρίς να απολαμβάνει όλα τα προτερήματα αυτής. Desperate times need desperate measures. Μάλλον αυτό σκεφτόταν ο Νικόλας Παπαδόπουλος όταν αποφάσισε, πρόσφατα, να προσδεθεί στο όχημα του ΔΗΣΥ. Δεδομένης της διάχυτης αρνητικής εντύπωσης για την προηγούμενη διακυβέρνηση, η συμπόρευση με το κόμμα του Νίκου Αναστασιάδη ίσως τελικά πλήξει αντί να βοηθήσει τον κ. Παπαδόπουλο. Στο μεταξύ, δεν βλέπω πώς θα καταφέρει να ανατρέψει την αρνητική εντύπωση που έχει η κοινωνία για το κόμμα του, αν και κρατώ μια πισινή λόγω των πολλών προσωπικών ψήφων που έχει ο νεομεταγραφείς στο ΔΗΚΟ βουλευτής, κ. Ανδρέας Αποστόλου, ο οποίος ίσως του δώσει σανίδα σωτηρίας.

Volt

Τo Volt είναι ένα φρέσκο κόμμα αποτελούμενο από νεαρά άτομα που δεν έχουν φθαρεί και τα οποία διατηρούν μια σοβαρότητα. Πολλοί απογοητευμένοι του κέντρου οι οποίοι έχουν προοδευτικές απόψεις ενδέχεται να βρουν στέγη στο Volt. Θεωρώ ότι το Volt αντιμετωπίζει δυο μεγάλα προβλήματα. Το πρώτο είναι η σχέση με το Volt Europa, του οποίου οι θέσεις δεσμεύουν – χωρίς κάποιο ουσιαστικό λόγο – και το εγχώριο κόμμα. Προβληματικές θέσεις του Volt Europa έχουν να κάνουν τόσο με την ένταξη στο ΝΑΤΟ όσο και με τη δημιουργία Ευρωστρατού, θέσεις οι οποίες δύσκολα χωνεύονται από κεντροαριστερά άτομα. Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα του Volt είναι ότι ενώ αρχικά ήταν ελκυστικό σε προοδευτικό κόσμο, τόσο κεντροαριστερούς όσο και κεντροδεξιούς, όλο και περισσότερο καταλήγει να εκφράζει τους απογοητευμένους του Συναγερμού. Για παράδειγμα, η συμπερίληψη στο ψηφοδέλτιο ονομάτων όπως αυτό του κ. Σουτζιή δύναται να αποξενώσει άλλα σύνολα προερχόμενα από αριστερά.

ΕΔΕΚ

Η ΕΔΕΚ είχε μια χρυσή ευκαιρία με την αποχώρηση του πρώην προέδρου της, του κ. Σιζόπουλου. Είχε την ευκαιρία να κλείσει τις πληγές του παρελθόντος και να ανοίξει τις πόρτες στα στελέχη που, αναλόγως του πως θα το δει ο καθένας, έφυγαν ή εκδιώχθηκαν από προηγούμενη ηγεσία. Αντί αυτού, η νέα ηγεσία φαίνεται να μην έχει καταφέρει το άνοιγμα που απαιτούνταν, με αποτέλεσμα να βρίσκεται το κόμμα λίγο πριν τις εκλογές με αποδυναμωμένη ηγεσία και λίγα στελέχη που θα δυσκολευτούν να στελεχώσουν και να προωθήσουν επαρκώς το ψηφοδέλτιο των βουλευτικών, ρισκάροντας το ιστορικό αυτό κόμμα να μείνει εκτός βουλής. Το ότι το κόμμα έχει πολλές διαρροές προς ΕΛΑΜ, είναι επίσης ενδεικτικό της επιρροής της προηγούμενης ηγεσίας.

Κίνημα Οικολόγων

Το Κίνημα Οικολόγων πριν από μερικά χρόνια έκανε τη συνειδητή επιλογή να παραμείνει αμελητέα πολιτική δύναμη. Αυτό επιτεύχθηκε με την εκδίωξη πρωτοκλασάτων στελεχών που είχαν προοδευτικές απόψεις και την επικράτηση των πιο hardliners του κόμματος. Φωτεινές εξαιρέσεις όπως η Μαρία Κολά που πρόσφατα εκλέγηκε αναπληρώτρια πρόεδρος υπάρχουν, αλλά μάλλον πρόκειται για too little too late.

 

Συνοψίζοντας, το πολιτικό τοπίο της Κύπρου βρίσκεται σε μια από τις πιο ρευστές και αβέβαιες φάσεις των τελευταίων δεκαετιών. Κανένα κόμμα δεν προκύπτει ως το απόλυτο φαβορί· όλα φαίνεται να κουβαλούν τα δικά τους βαρίδια τους και να αντιμετωπίζουν εμπόδια που καλούνται να υπερβούν. Παράλληλα, η κοινωνία είναι απογοητευμένη και ψάχνει για λύσεις πέραν των παραδοσιακών κομμάτων. Φοβάμαι ότι ψάχνει σωτήρες παρά ικανούς πολιτικούς. Ο χρόνος θα δείξει ποια κόμματα θα καταφέρουν να εκλεγούν και, ακόμα πιο σημαντικά, ποια κόμματα θα καταφέρουν να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες των πολιτών.