in Άρθρα στα Ελληνικά

Έλλη Παππά: αποχαιρετισμός

Σήμερα η αριστερά πενθεί ένα από τα μεγαλύτερα της σύμβολα, την ηρωίδα ενός βιβλίου της. Η Έλλη Ιωαννίδου του βιβλίου της Διδώς Σωτηρίου «ΕΝΤΟΛΗ» απεβίωσε σε ηλικία 89 χρόνων. Η Έλλη του βιβλίου δεν είναι άλλη από την Έλλη Παππά της ιστορίας, αδερφή της Διδώς και γυναίκα του Νίκου Μπελογιάννη, του ανθρώπου με το γαρύφαλλο.
Το βιβλίο αυτό είναι το πρώτο βιβλίο που διάβασα από εξώφυλλο σε εξώφυλλο χωρίς σταματημό και σημάδεψε την παιδική μου ηλικία.
Η Έλλη Παππά είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Λόγω βιωμάτων θα την χαρακτηρίζαμε «σκληροπυρηνική», αλλά η Παππά ξέφυγε από την παγίδα του συντηρητισμού και της εσωστρέφειας και προσέγγισε την ιδεολογία και την πρακτική της αριστεράς – εγχώριας και διεθνούς – με κριτικό μάτι και διαύγεια πνεύματος, χωρίς στερεότυπα και φανατισμό.
Αιωνία σου η μνήμη. Χρειαζόμαστε άτομα σαν εσένα που δεν αποδέχτηκαν τις δάφνες του ηρωισμού και επέλεξαν αντί αυτού να γίνουν παραδείγματα προς μίμηση μέσω του βίου, της ταπεινότητας και της γλυκύτητας τους.
Αθήνα – Απεβίωσε η Ελλη Παππά
ΚΥΠΕ – ΑΠΕ – ΑΘΗΝΑ-Ελλάδα 27/10/2009 8:18:50 πμ
Την τελευταία της πνοή άφησε τα ξημερώματα η Ελλη Παππά, σε ηλικία 89 ετών. Η κηδεία της θα είναι πολιτική και θα γίνει στο Γ’ Νεκροταφείο, όπου και θα ταφεί, δίπλα στον σύντροφο της ζωής της, Νίκο Μπελογιάννη.
Η Ελλη Ιωαννίδη της ιστορίας, η Ελλη Παππά, δημοσιογράφος και συγγραφέας, η μαχήτρια της Αριστεράς, αντιπροσωπεύει έναν ολόκληρο κόσμο που “βούτηξε βαθιά στα νερά” του 20ου αιώνα.
Αποχαιρέτησε τον αιώνα της, για να συναντήσει τον 21ο, με την ίδια κριτική συγκροτημένη σκέψη που την χαρακτήριζε και την διαφοροποιούσε από πολλούς της γενιάς της. Στόχος της, όπως η ίδια έλεγε, “η κάθαρση της μαρξιστικής σκέψης από τις σταλινικές στρεβλώσεις”.
Πραγματοποίησε μελέτες για την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, όπως “Ο Πλάτωνας στην εποχή μας” και η “Σπουδή στο θέμα της Ελευθερίας – Η έννοια της ελευθερίας στον προσωκρατικό υλισμό”, και μελέτες για τον μαρξισμό και τον λενινισμό, όπως ο “Μύθος και ιδεολογία στη ρωσική επανάσταση -οδοιπορικό από το ρωσικό αγροτικό λαϊκισμό στο λαϊκισμό του Στάλιν” και “Ο Λένιν χωρίς λογοκρισία και εκτός μαυσωλείου”.
Οι μαρτυρίες της σε χειρόγραφα από τη φυλακή, διηγήματα και θεατρικά που επίσης έγραψε έγκλειστη στις φυλακές Αβέρωφ πάνω από μια δεκαετία, δημοσιευμένα και αδημοσίευτα άρθρα της στον παράνομο Τύπο του ΚΚΕ, στις εφημερίδες και στα περιοδικά της μεταπολίτευσης όπου εργάστηκε, αναδεικνύουν το ανήσυχο πνεύμα της.
Ο μύθος της προσωπικής της ιστορίας ξεκίνησε από πολύ νωρίς. Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1920. Μεγάλωσε στον Πειραιά, τέλειωσε το γυμνάσιο της Κοκκινιάς, σπούδασε φιλοσοφία και νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και στην Γαλλική Ακαδημία της Αθήνας.
“Γεννήθηκα στην Σμύρνη, παραμονή της καταστροφής, πέμπτο παιδί, αθέλητο και παραπεταμένο”, γράφει αυτοβιογραφούμενη. “Η μάνα μου αρνήθηκε να με θρέψει”, δήλωσε. “Δεν ήμουν παιδί, ήμουν άλλο πράμα και με πέταξε. Επέζησα χάρη στη μεγαλύτερη αδελφή της μητέρας μου. Η καταστροφή έφερε την οικογένεια στον Πειραιά. Την υγεία μου την ανέλαβε η θάλασσα του Πειραιά και την αγωγή μου τα αλητάκια του Πειραιά. Ολα έδειχναν ότι η προλεταριακή μου συνείδηση ήταν εξασφαλισμένη. Τότε μπήκαν στη ζωή μου τα μεγαλύτερα παιδιά της οικογένειας, ο Γιώργος, που έγινε ασυρματιστής, και ο “άγγελος της ζωής μου”, η Διδώ (Σωτηρίου), που ζούσε με την πλούσια αντιδραστική θεία, αδελφή του πατέρα μας.
Από τη σκληρή δουλειά του ο Γιώργος, από μια έμφυτη συνείδηση η Διδώ, από κοντά κι η μάνα μας, είχαν γίνει και οι τρεις κομμουνιστές”.
Η Ελλη Παππά ήταν ήδη από τα γυμνασιακά της χρόνια οργανωμένη σε αντιδικτατορική ομάδα και μετά, στην κατοχή, προσχώρησε στο ΕΑΜ και στο Κ.Κ.Ε.
Διέτρεξε όλο τον εμφύλιο και έως τη σύλληψή της, το 1950, δούλεψε για τα παράνομα έντυπα, σε στενή συνεργασία με διαπρεπείς αριστερούς διανοούμενους και κυρίως, στους παράνομους μηχανισμούς του Κ.Κ.Ε.
Καταδικάστηκε κι εκείνη σε θάνατο, στη δίκη Μπελογιάννη, αλλά η ποινή της δεν εκτελέστηκε, γιατί ο γιος που απέκτησε από το Νίκο Μπελογιάννη, και που είχε στο μεταξύ γεννηθεί στη φυλακή, ήταν μόλις επτά μηνών. “Απελευθέρωση, Δεκεμβριανά, προσπάθειες ανασυγκρότησης της Αριστεράς και της Δημοκρατίας, οι πρώτες εκλογές, ο ερχομός του Μπελογιάννη και του μεγάλου έρωτα”, έγραψε η ίδια.
Αποφυλακίστηκε από τις φυλακές Αβέρωφ το 1963, δούλεψε στη σύνταξη της “Δημοκρατικής Αλλαγής” και σε τέσσερα χρόνια η απριλιανή χούντα την εξόρισε στη Γυάρο. Αποφυλακίστηκε σε ενάμιση χρόνο, γιατί είχε αρρωστήσει σοβαρά. Η Σοβιετική Ενωση την προσκαλεί να τη φιλοξενήσει με τον γιο της, αλλά η ίδια αρνείται γιατί είχε διαφωνήσει με την εισβολή των στρατιωτικών τανκς στην, τότε, Τσεχοσλοβακία.
Μέχρι την πτώση της δικτατορίας δεν εργάστηκε σε εφημερίδες της εποχής, αλλά σε εγκυκλοπαίδειες και περιοδικά και αργότερα στην εφημερίδα “Μακεδονία”, με ψευδώνυμο.
Στη μεταπολίτευση, η Ελλη Παππά συνοψίζει την επανασύνδεσή της με το ΚΚΕ, ως εξής: “η επανένωση της Αριστεράς ξεκίνησε με καλούς οιωνούς και είχε οικτρό τέλος. Απεχώρησα από το ΚΚΕ, πράγμα που και η ηγεσία του επιθυμούσε”.
Επαγγελματικά δούλεψε στις εφημερίδες “Εθνος”, “Μακεδονία” και στο περιοδικό “Γυναίκα” έως το 1990, οπότε και αφιερώθηκε αποκλειστικά στο συγγραφικό της έργο. Τα τελευταία πολιτικά βιβλία της είναι “Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου” (εκδόσεις Κέδρος) και “Μακιαβέλι ή Μαρξ” (εκδόσεις Αγρα), κυκλοφόρησαν το 2006.
Το αρχείο της Ελλης Παππά φυλάσσεται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α).
(ΚΥΠΕ-ΑΠΕ/ΓΒΑ)

Σήμερα η αριστερά πενθεί ένα από τα μεγαλύτερα της σύμβολα, την ηρωίδα ενός βιβλίου της. Η Έλλη Ιωαννίδου του βιβλίου της Διδώς Σωτηρίου «ΕΝΤΟΛΗ» απεβίωσε σε ηλικία 89 χρόνων. Η Έλλη του βιβλίου δεν είναι άλλη από την Έλλη Παππά της ιστορίας, αδερφή της Διδώς και γυναίκα του Νίκου Μπελογιάννη, του ανθρώπου με το γαρύφαλλο.

Το βιβλίο αυτό είναι το πρώτο βιβλίο που διάβασα από εξώφυλλο σε εξώφυλλο χωρίς σταματημό και σημάδεψε την παιδική μου ηλικία.

Η Έλλη Παππά είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Λόγω βιωμάτων θα την χαρακτηρίζαμε «σκληροπυρηνική», αλλά η Παππά ξέφυγε από την παγίδα του συντηρητισμού και της εσωστρέφειας και προσέγγισε την ιδεολογία και την πρακτική της αριστεράς – εγχώριας και διεθνούς – με κριτικό μάτι και διαύγεια πνεύματος, χωρίς στερεότυπα και φανατισμό.

Αιωνία σου η μνήμη. Χρειαζόμαστε άτομα σαν εσένα που δεν αποδέχτηκαν τις δάφνες του ηρωισμού και επέλεξαν αντί αυτού να γίνουν παραδείγματα προς μίμηση μέσω του βίου, της ταπεινότητας και της γλυκύτητας τους.

Αθήνα – Απεβίωσε η Ελλη Παππά

ΚΥΠΕ – ΑΠΕ – ΑΘΗΝΑ-Ελλάδα 27/10/2009 8:18:50 πμ

Την τελευταία της πνοή άφησε τα ξημερώματα η Ελλη Παππά, σε ηλικία 89 ετών. Η κηδεία της θα είναι πολιτική και θα γίνει στο Γ’ Νεκροταφείο, όπου και θα ταφεί, δίπλα στον σύντροφο της ζωής της, Νίκο Μπελογιάννη.

Η Ελλη Ιωαννίδη της ιστορίας, η Ελλη Παππά, δημοσιογράφος και συγγραφέας, η μαχήτρια της Αριστεράς, αντιπροσωπεύει έναν ολόκληρο κόσμο που “βούτηξε βαθιά στα νερά” του 20ου αιώνα.

Αποχαιρέτησε τον αιώνα της, για να συναντήσει τον 21ο, με την ίδια κριτική συγκροτημένη σκέψη που την χαρακτήριζε και την διαφοροποιούσε από πολλούς της γενιάς της. Στόχος της, όπως η ίδια έλεγε, “η κάθαρση της μαρξιστικής σκέψης από τις σταλινικές στρεβλώσεις”.

Πραγματοποίησε μελέτες για την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, όπως “Ο Πλάτωνας στην εποχή μας” και η “Σπουδή στο θέμα της Ελευθερίας – Η έννοια της ελευθερίας στον προσωκρατικό υλισμό”, και μελέτες για τον μαρξισμό και τον λενινισμό, όπως ο “Μύθος και ιδεολογία στη ρωσική επανάσταση -οδοιπορικό από το ρωσικό αγροτικό λαϊκισμό στο λαϊκισμό του Στάλιν” και “Ο Λένιν χωρίς λογοκρισία και εκτός μαυσωλείου”.

Οι μαρτυρίες της σε χειρόγραφα από τη φυλακή, διηγήματα και θεατρικά που επίσης έγραψε έγκλειστη στις φυλακές Αβέρωφ πάνω από μια δεκαετία, δημοσιευμένα και αδημοσίευτα άρθρα της στον παράνομο Τύπο του ΚΚΕ, στις εφημερίδες και στα περιοδικά της μεταπολίτευσης όπου εργάστηκε, αναδεικνύουν το ανήσυχο πνεύμα της.

Ο μύθος της προσωπικής της ιστορίας ξεκίνησε από πολύ νωρίς. Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1920. Μεγάλωσε στον Πειραιά, τέλειωσε το γυμνάσιο της Κοκκινιάς, σπούδασε φιλοσοφία και νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και στην Γαλλική Ακαδημία της Αθήνας.

“Γεννήθηκα στην Σμύρνη, παραμονή της καταστροφής, πέμπτο παιδί, αθέλητο και παραπεταμένο”, γράφει αυτοβιογραφούμενη. “Η μάνα μου αρνήθηκε να με θρέψει”, δήλωσε. “Δεν ήμουν παιδί, ήμουν άλλο πράμα και με πέταξε. Επέζησα χάρη στη μεγαλύτερη αδελφή της μητέρας μου. Η καταστροφή έφερε την οικογένεια στον Πειραιά. Την υγεία μου την ανέλαβε η θάλασσα του Πειραιά και την αγωγή μου τα αλητάκια του Πειραιά. Ολα έδειχναν ότι η προλεταριακή μου συνείδηση ήταν εξασφαλισμένη. Τότε μπήκαν στη ζωή μου τα μεγαλύτερα παιδιά της οικογένειας, ο Γιώργος, που έγινε ασυρματιστής, και ο “άγγελος της ζωής μου”, η Διδώ (Σωτηρίου), που ζούσε με την πλούσια αντιδραστική θεία, αδελφή του πατέρα μας.

Από τη σκληρή δουλειά του ο Γιώργος, από μια έμφυτη συνείδηση η Διδώ, από κοντά κι η μάνα μας, είχαν γίνει και οι τρεις κομμουνιστές”.

Η Ελλη Παππά ήταν ήδη από τα γυμνασιακά της χρόνια οργανωμένη σε αντιδικτατορική ομάδα και μετά, στην κατοχή, προσχώρησε στο ΕΑΜ και στο Κ.Κ.Ε.

Διέτρεξε όλο τον εμφύλιο και έως τη σύλληψή της, το 1950, δούλεψε για τα παράνομα έντυπα, σε στενή συνεργασία με διαπρεπείς αριστερούς διανοούμενους και κυρίως, στους παράνομους μηχανισμούς του Κ.Κ.Ε.

Καταδικάστηκε κι εκείνη σε θάνατο, στη δίκη Μπελογιάννη, αλλά η ποινή της δεν εκτελέστηκε, γιατί ο γιος που απέκτησε από το Νίκο Μπελογιάννη, και που είχε στο μεταξύ γεννηθεί στη φυλακή, ήταν μόλις επτά μηνών. “Απελευθέρωση, Δεκεμβριανά, προσπάθειες ανασυγκρότησης της Αριστεράς και της Δημοκρατίας, οι πρώτες εκλογές, ο ερχομός του Μπελογιάννη και του μεγάλου έρωτα”, έγραψε η ίδια.

Αποφυλακίστηκε από τις φυλακές Αβέρωφ το 1963, δούλεψε στη σύνταξη της “Δημοκρατικής Αλλαγής” και σε τέσσερα χρόνια η απριλιανή χούντα την εξόρισε στη Γυάρο. Αποφυλακίστηκε σε ενάμιση χρόνο, γιατί είχε αρρωστήσει σοβαρά. Η Σοβιετική Ενωση την προσκαλεί να τη φιλοξενήσει με τον γιο της, αλλά η ίδια αρνείται γιατί είχε διαφωνήσει με την εισβολή των στρατιωτικών τανκς στην, τότε, Τσεχοσλοβακία.

Μέχρι την πτώση της δικτατορίας δεν εργάστηκε σε εφημερίδες της εποχής, αλλά σε εγκυκλοπαίδειες και περιοδικά και αργότερα στην εφημερίδα “Μακεδονία”, με ψευδώνυμο.

Στη μεταπολίτευση, η Ελλη Παππά συνοψίζει την επανασύνδεσή της με το ΚΚΕ, ως εξής: “η επανένωση της Αριστεράς ξεκίνησε με καλούς οιωνούς και είχε οικτρό τέλος. Απεχώρησα από το ΚΚΕ, πράγμα που και η ηγεσία του επιθυμούσε”.

Επαγγελματικά δούλεψε στις εφημερίδες “Εθνος”, “Μακεδονία” και στο περιοδικό “Γυναίκα” έως το 1990, οπότε και αφιερώθηκε αποκλειστικά στο συγγραφικό της έργο. Τα τελευταία πολιτικά βιβλία της είναι “Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου” (εκδόσεις Κέδρος) και “Μακιαβέλι ή Μαρξ” (εκδόσεις Αγρα), κυκλοφόρησαν το 2006.

Το αρχείο της Ελλης Παππά φυλάσσεται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α).

(ΚΥΠΕ-ΑΠΕ/ΓΒΑ)

* η φωτογραφία είναι της Μερσίνης Τζιμοπούλου

Leave a Reply

  1. Σε μια συνέντευξή της για τον Μπελογιάννη και για τις μέρες τους στη φυλακή περιμένοντας την εκτέλεση, μαζί με τους υπόλοιπους συντρόφους τους, είχε πει πως ένιωθαν όπως οι μάρτυρες του Χριστιανισμού, με τη μόνη διαφορά πως οι ίδιοι δεν περίμεναν καμιά ανταμοιβή μετά θάνατον. Η κουβέντα της αυτή με συγκλόνισε…
    Θα την θυμούμαστε.

  2. Σε μια συνέντευξή της για τον Μπελογιάννη και για τις μέρες τους στη φυλακή περιμένοντας την εκτέλεση, μαζί με τους υπόλοιπους συντρόφους τους, είχε πει πως ένιωθαν όπως οι μάρτυρες του Χριστιανισμού, με τη μόνη διαφορά πως οι ίδιοι δεν περίμεναν καμιά ανταμοιβή μετά θάνατον. Η κουβέντα της αυτή με συγκλόνισε…
    Θα την θυμούμαστε.

  3. Lexi_penitas
    συμφωνώ..

    Νάσια,
    Θυμάμαι μια εξαιρετική συνέντευξη της που είδα πρόσφατα, νομίζω είχε γίνει για λογαριασμό του TVXS με θέμα τον Μπελογιάννη

  4. Lexi_penitas
    συμφωνώ..

    Νάσια,
    Θυμάμαι μια εξαιρετική συνέντευξη της που είδα πρόσφατα, νομίζω είχε γίνει για λογαριασμό του TVXS με θέμα τον Μπελογιάννη

  5. Σε μια συνέντευξή της για τον Μπελογιάννη και για τις μέρες τους στη φυλακή περιμένοντας την εκτέλεση, μαζί με τους υπόλοιπους συντρόφους τους, είχε πει πως ένιωθαν όπως οι μάρτυρες του Χριστιανισμού, με τη μόνη διαφορά πως οι ίδιοι δεν περίμεναν καμιά ανταμοιβή μετά θάνατον. Η κουβέντα της αυτή με συγκλόνισε…
    Θα την θυμούμαστε.

  6. Lexi_penitas
    συμφωνώ..

    Νάσια,
    Θυμάμαι μια εξαιρετική συνέντευξη της που είδα πρόσφατα, νομίζω είχε γίνει για λογαριασμό του TVXS με θέμα τον Μπελογιάννη